قرآن کریم به عنوان کتاب مقدس مسلمانان، به مفاهیم متعدد اشاره دارد که عسل یکی از آنهاست. خداوند در سوره نحل، آیه ۶۹ به زنبورها وحی کرده است که از کوهها و درختان خانههایی بسازند( “وَأَوْحَىٰ رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ أَنِ اتَّخِذِي مِنَ الْجِبَالِ بُيُوتًا وَمِنَ الشَّجَرِ وَمِمَّا يَعْرِشُونَ“).
همچنین در آیه ۶۹ سوره نحل، خداوند متعال به عسل اشاره کرده و آن را “شفاءً لِلنَّاسِ“ یعنی شفا بخش برای مردم توصیف نموده است. این نماد قدرت دارویی عسل در اسلام نشاندهنده بهرهمندی از عسل طبیعی برای بهبود و درمان و تضمین سلامت مسلمانان است.
در سوره نحل آیه ۶۸، خداوند به زنبور عسل و تنوع عسل اشاره کرده و از آن به عنوان “شرابٍ مُّخْتَلِفٌ أَلْوَانُهُ“ یعنی “نوشیدنیای با طعمها و رنگهای مختلف“ یاد کرده است. این نماد به وحدت در تنوع و زیبایی خلقت خداوند اشاره دارد.
و خدایت به زنبور عسل وحی کرد که از کوهها و درختان و سقفهای رفیع، منزل گیر(۶۸).
و سپس از انواع میوههای شیرین (و از حلاوت و شهد گلهای خوشبو) تغذیه کن و راه پروردگارت را به اطاعت بپوی، آن گاه از درون آن، شربت شیرینی به رنگهای مختلف بیرون آید که در آن شفای مردمان است. در این کار نیز آیتی (از قدرت خدا) برای متفکران پیداست(۶۹).
از این آیات میتوان چند نکته را برداشت کرد:
۱- زنبور عسل غریزهای از خداوند دارد که با آن از کوهها، درختان و سایر مکانهای مناسب برای ساخت کندو استفاده میکند «اوحى ربّک الى النحل …»
۲- زنبور عسل از انواع میوهها و گلها تغذیه میکند و با تبدیل آنها به عسل، یکی از محصولات شگفتانگیز و مفید را تولید میکند «کُلى من کل الثمرات».
۳- عسل یک شربت شیرین و خوشمزه است که رنگهای متنوعی دارد «مختلفاً الوانه».
۴-خداوند عسل طبیعی را بعنوان یکی از مواد شفابخش و با خواص درمانی برای مردم آفریده است «فیه شفاء للناس».
۵- این آیات برای متفکران، آیتی از قدرت و رحمت خداوند است که باید آن را بشناسند و سپاسگزار باشند «لآیه لقوم یتفکرون».
زنبور و رسالت اجتماعی :
زنبور نه تنها در تولید عسل مشغول به فعالیت است بلکه از آن برای ساخت کندوهای خود نیز استفاده میکند. این کندوها نمادی از هماهنگی و تعامل در جامعه اسلامی میباشند.
عسل در احادیث پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله) :
پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله) در احادیثی فراوان به مزایای عسل اشاره نمودهاند. از جمله این احادیث میتوان به حدیثی اشاره کرد که میفرمایند: “عسل شفابخش است، ولیهالاکثر من الدواء“ که به این معناست که عسل درمان بسیاری از بیماریها است و از بسیاری از داروها موثرتر است.
پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله) در حدیثی فرازی از زنبور عسل به عنوان مثالی از کار و تلاش پویا و پر برکت برای انسانها استفاده کردهاند. ایشان فرمودهاند: “مَثَلُ الْمُؤْمِنِ کَمَثَلِ النَّحْلَةِ، اِلَّا أَكَلَتْ طَيِّبًا” یعنی “مثل مؤمن، همچون زنبور عسل است، جز آنکه خوراکش پاک و طیب است.“ این حدیث نشاندهنده اهمیت کار و تلاش پویا در اسلام و تأکید بر کیفیت و پاکیزگی در تولید محصولات است.
رمز و رازهای عسل در روایات امامان معصوم (علیهم السلام) :
امامان معصوم (علیهم السلام) نیز در روایات خود به اهمیت و منزلت ویژهای که عسل در دین اسلام دارد، اشاره کردهاند. امام صادق (علیهالسلام) فرمودهاند: “عسل دوای قلب و سر است و از بسیاری از بیماریها مصون میکند“.
نتیجهگیری :
از آنجا که زنبور و عسل بهطور مستقیم در دین اسلام قرآن مورد تأکید و ذکر قرار گرفتهاند، درک اعماق این آموزهها و ترویج مفاهیم معنوی آنها به جامعه بسیار حائز اهمیت است. از تحلیل آیات قرآن و احادیث و روایات مشخص است که زنبور عسل و عسل در دین اسلام به عنوان نمادهایی از برکت، درمان و تلاش پویا برای بهبود زندگی انسانها شناخته شدهاند. این موارد نه تنها از منظر مذهبی، بلکه از نظر تحول مثبت در زندگی افراد نیز اهمیت دارند. بنابراین، در اسلام، ارتباط نزدیکی بین این نمادها و زندگی روزمره مسلمانان وجود دارد.
“مجموعه هلن بال در راستای تعهد اخلاقی و شرعی خود نسبت به ارائه عسل ارگانیک، درصدد فراهم نمودن دسترسی آسان هموطنان علاقمند به بهرمندی از شفاء و خواص عسل طبیعی می باشد.“
